كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )
28
مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى )
اشكال نيست . عدم تخصيص آيات و اخبار فوق اولى بر تخصيص است . قول به وجوب تأخير نيز بعيد است . البته قول به تفصيل بعيد نيست و من فكر مىكنم كه عمل به عموم اولى باشد . . . فرمودهء مصنف در ارشاد الاذهان كه تأخير انداختن تيمم را تا آخر وقت نماز اولى ذكر كردهاند ، مگر عارضى باشد كه به زوال آن اميدى نيست و در اين صورت اولويتى در تأخير تيمم نيست ، اشاره به ديدگاه ما است . من نيز وجوب تأخير را نكو نمىشمارم ، مخصوصا در جايى كه يأس از رفع مانع وصول به آب باشد ، خاصه آنگاه كه سبب تيمم ، عدم وجود آب نباشد ( بلكه به سببى مثل مريضى و خوف عطش و . . . از استعمال آب خوددارى شود . ) در نهايت كلام محقق بزرگوار مىفرمايند : « هذا ما وصل اليه نظرى القاصر . » اين مطالبى است كه نظر قاصر من بدان رسيده است . « 1 » حكم استفاده از اطراف علم اجمالى حقيقت علم انكشاف تام و كامل است و اجمال و ابهام در حقيقت آن راه ندارد ، لكن گاه نسبت به متعلق علم ، به دو گونه تقسيم مىشود : 1 - علم تفصيلى : دانشهايى كه در متعلق آنها هيچ شك و ابهام و گمان و غموض راه ندارد ، مثلا مىداند كه شراب حرام است ، و فلان ظرف محتوى شراب است . 2 - علم اجمالى : دانشهايى كه متعلق آنها را شك و شبه احاطه كند ، مثلا مىداند كه از دو ظرف موجود ، يكى محتوى شراب است امّا كدام يك ؟ شك
--> ( 1 ) . مجمع الفائدة و البرهان ج 1 ، ص 223 - 228 .